Kilka informacji na początek:

• Objawy nie są winą dziecka. Nie są też winą rodziców, ani nauczycieli.
• Do objawów należą nadruchliwość („skakanie po ławkach”; wiercenie się; ciągłe bieganie; trudności w spokojnym wysiedzeniu w kościele u cioci itp. ; „dziecko jak żywe srebro”); trudności w koncentracji uwagi („odpływanie na lekcjach”, sprawianie wrażenia nieobecnego, szybkie rozpraszanie się, trudności w przypomnieniu sobie co było zadane na lekcji) i impulsywność (nie wysłuchiwanie poleceń do końca/ nieumiejętność poczekania na swoją kolej/ nadmierna gadatliwość/ wchodzenie innym w słowo/ nieumiejętność przewidywania konsekwencji własnego zachowania). Czasem u dziecka występuje tylko jedno z nich, a czasem aż wszystkie naraz.
• Nadpobudliwość psychoruchowa (ADHD) ma swoje uwarunkowania biologiczne.
  Można ją leczyć, ale nie można wyleczyć. Umiejętne interwencje natomiast znacznie ułatwiają funkcjonowanie dziecka. Pomoc w opracowaniu skutecznych interwnecji można uzyskać upsychologa.
• Objawy ADHD trwają latami. Nie można ich całkowicie wyeliminować, można natomiast poprawić funkcjonowanie dziecka pomimo ich obecności. To, że dobrze poradziliśmy sobie z objawami dzisiaj nie oznacza, że nie wystąpią one jutro. Trzeba konsekwencji i wytrwałości. Niekiedy konieczne jest wsparcie psychologa.
• ADHD nie jest brakiem umiejętności czy wiedzy – zasadniczym problemem są trudności z utrzymywaniem uwagi, motywacji i wysiłku na poziomie koniecznym do wykonywania różnych zadań lub powstrzymywania niepożądanych reakcji.

Diagnoza ADHD ma wymiar wieloetapowy. Ocena psychologiczna stanowi jeden z jej filarów.

JAK POMÓĆ DZIECKU Z ADHD?

1. Odrabianie lekcji:

• wyznaczenie stałej pory odrabiania lekcji; wyznaczenie konsekwencji niedotrzymania umowy
• ograniczenie bodźców docierających do dziecka (tzw. zasada pustego biurka, wyłączenie TV, odłożenie telefonu)
• robienie krótkich przerw (5 -10 min, nie dłużej!)

– w trakcie przerwy dziecko nie może oglądać TV, grać na komputerze i angażować się w inne aktywności, które mogą go „wciągnąć” (może natomiast zjeść jabłko, pogłaskać kota, zrobić kilka podskoków)

– staramy się powoli wydłużać czas koncentracji na lekcjach o 2-3min

stosujemy metody, które skupią uwagę dziecka na tym, co uważamy w danej chwili za najważniejsze (np. używając interesujących pomocy naukowych, upraszczając komunikat i podkreślając najważniejsze elementy wypowiedzi)

2. Komunikowanie się z dzieckiem:

• zwrócenie uwagi dziecka, upewnienie się czy słucha („spójrz na mnie”, „zobacz”, „posłuchaj, to ważne”)
• nie kontrolujemy nadruchliwości dziecka – pozwalamy, aby machało nogami, bawiło się jakimś przedmiotem – walczmy o jego uwagę a nie o to by siedziało lub stało idealnie spokojne
• krótkie i jasne komunikaty („pozbieraj swoje rzeczy” zamiast „masz wieczny bałagan w pokoju, nigdy nie sprzątasz!”)
• prośmy dziecko by powtórzyło polecenie
• powtórzmy polecenie tyle razy ile trzeba
• dopilnujmy jego wykonania (nie odchodźmy od dziecka, aż nie skończy!)
• nie nadużywamy słowa „nie”
• nie atakowanie dziecka („bo ty nigdy”, „bo ty zawsze”) prowokuje to obronę
• rodzic musi liczyć się z tym, że będzie wielokrotnie powtarzał i przypominał swoje polecenia; z czasem można przypominać już jednym słowem („śmieci”)

3. Trudności w doprowadzeniu czynności do końca:

• rozkładanie poleceń na etapy (“Powieś kurtkę. Postaw buty. Weź plecak do pokoju ”).
• zczegółowe instrukcje („Zbierz zabawki z podłogi. Postaw misia na półce. Włóż zeszyty do szuflady. Schowaj klocki do pudełka”)
• używanie jak najmniejszej ilości słów
• zapisywanie dziecku pewnych rzeczy
• niektóre dzieci mogą wymagać jeszcze dokładniejszego podzielenia wykonywanych zadań, obecności rodzica w czasie pracy a nawet prowadzenia za rękę

3. Nadruchliwość dziecka:

• zaakceptujmy, że „dziecko już takie jest” i nie zmieniamy go na siłę i za wszelką cenę
• zaangażujmy dziecko w takie czynności domowe i podpowiadajmy takie zabawy, w których będzie mogło spożytkować nadmierną ruchliwość
• jeżeli to możliwe, zapiszmy dziecko na zajęcia sportowe (lub inne), w trakcie których będzie mogło skakać, biegać, wspinać się itd.
• w czasie nudnych prac, robimy krótkie przerwy na wyładowanie zgromadzonej energii (wskazówki jak przy odrabianiu lekcji)

4. Impulsywność (wyrywanie się do działania, trudności z poczekaniem na swoją kolej, trudności z przewidywaniem konsekwencji swojego zachowania itp.)

Dziecko z ADHD nie przewiduje następstw, nie widzi związku między bieganiem po klasie, a złością Rodzica/ nauczyciela, nie dlatego, że nie zna zasad, ale dlatego, że nie potrafi ich zastosować w codziennym życiu. Ma trudności z zaplanowaniem i organizowaniem tego, co ma zrobić.

• ustalamy spójne reguły, jasne oczekiwania co do zachowania dziecka i równie jasno określamy konsekwencje ich nieprzestrzegania
• zasady możemy wypisać na kartce i powiesić w widocznym miejscu
• przypominajmy o istnieniu reguł („pamiętasz? Ustaliliśmy, że…”; „w naszym domu są takie zasady…”; „przypominam ci, że…”)
• ostrzegamy dziecko przed zrobieniem czegoś, czego mu robić nie wolno
• staramy się przewidywać impulsywne zachowania dziecka, powstrzymujmy je i rozmawiamy z dzieckiem ewentualnych konsekwencjach
• ćwiczymy umiejętność przewidywania następstw określonego zachowania (np. poprzez zabawę „Co by było gdyby…”, poprzez przerywanie czytanej bajki/ oglądanego filmu i pytanie dziecka co wydarzyło się dalej jego zdaniem itp.)
• jeśli dziecko koniecznie chce z nami rozmawiać gdy jesteśmy zajęci, podajmy mu kartkę, aby zapisało to, co przyszło mu właśnie do głowy i czym chce się z nami podzielić – i porozmawiajmy o tym później
• pomagamy dziecku w dokładnym zaplanowaniu tego co ma zrobić (patrz pkt.3)
• ustalamy stały plan życia dziecka (tzn. porę odrabiania lekcji/ zabawy/ snu itp 

  6. Motywowanie:

• nie porównujemy dziecka z innymi (rówieśnikami, rodzeństwem); porównujemy go
  z nim samym („wczoraj ładnie złożyłeś zabawki, dziś są rozrzucone po podłodze”)
• chwalimy za każdy sukces
• stosujemy stałe zasady (np. dotyczące odrabiania lekcji – „rytuały”) oraz normy, szczególnie wychowawcze (konsekwencja w egzekwowaniu kar; kara adekwatna do przewinienia – nie wymyślamy ich w złości; stałe zasady panujące w domu; jedno stanowisko obojga rodziców)
• wspieranie dziecka w jego zmaganiach z ADHD